Manastir Morača
Istorijat
Manastirsku crkvu Uspenja Bogorodice podigao je Stefan, sin Vukanov, 1252. godine, o čemu svjedoči uklesani natpis u crkvi. Početkom XVIvijekaOsmanlije su opustošili manastir. Iguman Tama i knez Vučić Vučetić iz Rovaca ga obnavljaju 1574. godine. U jeku turske vladavine, manastir je bio značajno političko i kulturno-prosvjetno središte, posebno u XIXvijeku.
Detalji o kulturnom dobru
Manastir Moraču sačinjavaju centralni hram Uspenja Bogorodice, mala crkva Sv. Nikole iz XVII vijeka, i zgrade konaka, koje zajedno sa ogradnim zidom formiraju jedinstven kompleks. Bogorodičina crkva je jednobrodna kupolna zgrada sa karakterističnim bočnim pijevnicama, raškog tipa. Uz prostranu pripratu nalazi se, na severnoj strani, paraklis Svetog Stefana. Materijal od kojeg je građena su sitni kvaderi sige, presvučeni malterom. U spoljašnjoj dekoraciji fasada, portala, prozora i u izgledu niza slijepih arkada, ispod krovnog vijenca, primjetno je prisustvo romantizma. Đakonska ikona je fragmentarno očuvana originalna freska, visoke umjetničkevrednosti, sa prizorima iz života proroka Ilije. U restauraciji iz XVI veka crkva je ponovo freskopisana. Enterijer je upotpunjen autentičnim nameštajem, umetnutim carskim dverima i Bogorodičinim točkom. Crkva je omalterisana, što je u mnogome razlikuje od nekih primorskih crkava u Crnoj Gori. Kroz dvorište manastira prolazi potočić koji se potom spušta niz stijene i formira čudesni vodopad Svetigora, koji se uliva u Moraču. Vjerovatno najljepši arhitektonski detalj u manastiru predstavljaju dvokrilna vrata na ulasku u srednji hram koja su jednim dijelom izrađena od slonove kosti.
Manastir Morača je duhovno, istorijsko i kulturno blago. Pored arhitekture, posebnu znamenitost manastira Morača predstavlja njegovfreskopis. Freska ,,Gavran hrani proroka Iliju”, nastala u XIII vijeku, najstarija je i najpoznatija freska moračkog manastira. Na svjetskoj izložbi 1952. godini u Parizu, osvojila je drugo mjesto, a čuveni Pablo Pikaso uvrstio je u remek djelasvjetskeumjetnosti.